Υγ & Ασφάλεια στα Νοσοκομεία: Επιδημιολογία εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών παθήσεων

Οι επιπτώσεις, της έκθεσης στους επαγγελματικούς κινδύνους στην υγεία των εργαζομένων στα νοσοκομεία περιλαμβάνουν την εμφάνιση συμπτωμάτων και επαγγελματικών παθήσεων, εργατικών ατυχημάτων, αυξημένων απουσιών, πρόωρων συνταξιοδοτήσεων και υποβάθμιση της ποιότητας ζωής των εργαζομένων. Στον Πίνακα 2 παρουσιάζονται οι σημαντικότεροι παράγοντες κινδύνου και οι επιπτώσεις τους όπως συνήθως ιεραρχούνται σε αναφορές από θεσμικούς φορείς, οργανισμούς εργοδοτών, σωματεία εργαζομένων και επιστημονικές μελέτες σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.

Είναι προφανές ότι λόγω της απουσίας συστηματικής παρακολούθησης και της μηδενικής καταγραφής παραμέτρων υγείας και ασφάλειας στα ελληνικά νοσοκομεία, η εικόνα που δίνεται από ερευνητικές μελέτες και εθνικές αναφορές είναι αποσπασματική και υποεκτιμά σε σοβαρό βαθμό την πραγματική κατάσταση.
Από τα εργατικά ατυχήματα στο χώρο του νοσοκομείου, τα πιο συνήθη είναι οι πτώσεις λόγω της ολισθηρότητας δαπέδων και κλιμάκων και οι μικροτραυματισμοί με νύσσοντα ή τέμνοντα όργανα (βελόνες, εργαλεία κοπής) από τους οποίους μπορεί να προκύψουν σηπτικά τραύματα ή λοιμώδη νοσήματα. Το τρύπημα από βελόνα, ιεραρχείται συχνά ως ο σημαντικότερος κίνδυνος ατυχήματος για τους εργαζόμενους στα νοσοκομεία. Επίσης καταγράφονται θερμικά και χημικά εγκαύματα, ηλεκτροπληξίες, δηλητηριάσεις από χημικά {διαρροή μονοξειδίου του άνθρακα, τοξικές ουσίες, αντισηπτικά, απολυμαντικά) κ.ά.
Η κατηγορία επαγγελματιών με τα περισσότερα δηλωμένα εργατικά ατυχήματα είναι συνήθως οι νοσηλευτές και το βοηθητικό νοσηλευτικό προσωπικό και ακολουθούν οι εργαζόμενοι στη συντήρηση και την καθαριότητα. Σε διάφορες μελέτες, τα ατυχήματα στο νοσηλευτικό προσωπικό, έχουν συσχετιστεί μεταξύ άλλων με την εργασία σε ακανόνιστες βάρδιες ή σε νυχτερινή βάρδια και τη γενικότερη κατάσταση υγείας του εργαζομένου.
Στην Ελλάδα, τα στοιχεία που προέκυψαν από την επεξεργασία των δηλώσεων των εργατικών ατυχημάτων που συνέβησαν σε ασφαλισμένους του ΙΚΑ τα έτη 2001-2 έδειξαν μία μέση επίπτωση 2 ατυχημάτων ανά 1000 εργαζόμενους στα νοσοκομεία. Ο αριθμός αυτός είναι πολλαπλάσιος των καταγραφών των προηγούμενων ετών, αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι απέχει πολύ από την πραγματικότητα.
Οι συχνότερες επαγγελματικές παθήσεις στα νοσοκομεία είναι μυοσκελετικές παθήσεις, οι δερματίτιδες εξ επαφής, οι ψυχικές διαταραχές (άγχος, εξουθένωση), οι αναπνευστικές παθήσεις (άσθμα), και οι λοιμώξεις. Οι μυοσκελετικές παθήσεις, οι παθήσεις του δέρματος και του αναπνευστικού αποτελούν συνήθως το 70%. Σπανιότερα καταγράφονται άλλες παθήσεις (γαστρεντερικού, νευρικού, αισθητηρίων οργάνων) και λοιμώδεις ασθένειες. Στην Ελλάδα, η μόνη αναγνωρισμένη από την κοινωνική ασφάλιση πάθηση που μπορεί να χαρακτηριστεί επαγγελματικής αιτιολογίας στον κλάδο υγείας είναι η ιογενής ηπατίτιδα. Οι δείκτες επίπτωσης των επαγγελματικών παθήσεων στα νοσοκομεία σε χώρες της ΕΕ, την Αυστραλία και τις ΗΠΑ ήταν και είναι οι υψηλότεροι του τομέα των υπηρεσιών (τριτογενής τομέας), συγκρίσιμοι με τομείς της βαριάς βιομηχανίας. Στις χώρες αυτές καταγράφονται περίπου 50 περιπτώσεις επαγγελματικών παθήσεων ανά 10.000 εργαζόμενους ετησίως, ενώ είναι κοινώς αποδεκτό ότι ο αριθμός αυτός υποεκτιμά την πραγματική επίπτωση. Σε μία μάλλον συντηρητική εκτίμηση, με βάση τα προαναφερθέντα στοιχεία, φαίνεται ότι στην Ελλάδα διαλανθάνουν καταγραφής τουλάχιστον 500 περιπτώσεις παθήσεων επαγγελματικής αιτιολογίας και 2.000 εργατικά ατυχήματα τουλάχιστον μεσαίας βαρύτητας ετησίως.

Πίνακας Ι

Παράγοντες κινδύνου και σχετιζόμενες επαγγελματικές παθήσεις

 – Πηγή: ΕΛΙΝΥΑΕ (ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ. ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ Έκδοση 2007)