Η εφαρμογή των νεοφιλελεύθερων πολιτικών στην οικονομία τις τελευταίες δεκαετίες, τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στη χώρα μας, οδήγησαν εκτός από τη μείωση της τιμής της εργατικής δύναμης και τον περιορισμό των εργατικών κατακτήσεων στην ιδιωτικοποίηση και εμπορευματοποίηση των δημόσιων κοινωνικών αγαθών και ταυτόχρονα έβαλαν σημαντικά εμπόδια στην πρόσβαση των πολιτών σε αυτά.
Από την επιθετική πολιτική αυτή του νεοφιλελευθερισμού στη χώρα μας δε γλύτωσε βεβαίως ούτε το Δημόσιο Σύστημα Υγείας, το οποίο σήμερα βρίσκεται «λαβωμένο» με αποτέλεσμα οι δημόσιες μονάδες υγείας κινδυνεύουν να αφανιστούν και ταυτόχρονα να έχουμε μια ραγδαία υποχώρηση στις παρεχόμενες υπηρεσίες υγείας προς στους πολίτες και ιδιαίτερα τα φτωχά λαϊκά στρώματα.
Την περίοδο που διανύουμε, με τα προγράμματα σταθερότητας και την εφαρμογή των μνημονίων και των εφαρμοστικών νόμων, ολοκληρώνεται η επιχείρηση που στόχο έχει την πλήρη εμπορευματοποίηση των υπηρεσιών υγείας, την υπαγωγή τους στα μεγάλα μονοπωλιακά συμφέροντα, την κατάργηση κάθε έννοιας καθολικότητας και του δικαιώματος οι πολίτες χωρίς περιορισμούς να έχουν πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας. Βρισκόμαστε λοιπόν σε ένα νέο τοπίο που οδηγεί μπροστά στην πλήρη κατεδάφιση του δημόσιου συστήματος Υγείας και των δομών του που με μεγάλους αγώνες είχε οικοδομηθεί τα τελευταία τριάντα πέντε χρόνια, παρά τα σοβαρά λειτουργικά και άλλα προβλήματα που αντιμετώπιζε.
Πρώτη επιλογή του κεφαλαίου σήμερα βεβαίως είναι η μείωση των δαπανών του κράτους για τις κοινωνικές υπηρεσίες και η μεταφορά τους «κόστους» στις πλάτες των εργαζομένων και των λαϊκών στρωμάτων. Τα τελευταία χρόνια έχουμε μια συνεχή μείωση των κρατικών δαπανών για την υγεία που συνοδεύεται από χαράτσια και εμπόδια στην πρόσβαση στο Δημόσιο Σύστημα Υγείας.
Υπηρετώντας αυτό το στόχο οι κυβερνήσεις του μνημονίου, διευρύνοντας το εύρος των παρεμβάσεων που έχουν βάθος δύο δεκαετιών, προχώρησαν σε «δραστικά» μέτρα προκειμένου να τον επιτύχουν. Στην κατεύθυνση αυτή κινούνται οι αποφάσεις για δραστική μείωση των χρηματοδοτήσεων προς τα Νοσοκομεία και τους κλάδους υγείας, η δημιουργία του ΕΟΠΥΥ, οι συγχωνεύσεις και καταργήσεις νοσοκομείων, η διάλυση των δομών των δομών του ΕΟΠΥΥ (πρωην ΙΚΑ) στην πρωτοβάθμια περίθαλψη.
Οι δυνάμεις που σήμερα καταστρέφουν τις δομές υγείας και ασφάλισης και της περίθαλψης ταυτόχρονα διεξάγουν έναν ύπουλο ιδεολογικό πόλεμο, επικαλούμενες τη «χρηστή διαχείριση» και την «καταπολέμηση της σπατάλης». Την ίδια ώρα, κατασπαταλούν τους πόρους του δημοσίου και των ασφαλιστικών φορέων, δίνοντας υπερκέρδη στη φαρμακοβιομηχανία και τον μεγάλο ιδιωτικό τομέα που επενδύει στις διαγνωστικές εξετάσεις.
Η διάλυση των δομών στην υγεία δεν είναι συνέπεια μόνο της έλλειψης διαθέσιμων πόρων και της μείωσης της κρατικής χρηματοδότησης, αλλά αποτέλεσμα μιας πολιτικής επιλογής της κυρίαρχης τάξης που σχετίζεται με το «κόστος της διατήρησης και της αναπαραγωγής της εργασίας». Οι ενδοκαπιταλιστικές αντιθέσεις και ανταγωνισμοί, η γιγάντωση της Κίνας και των αναδυόμενων χωρών, οδηγούν το δυτικοευρωπαϊκό κεφάλαιο σε μια φρενήρη προσπάθεια να μειώσει το εργατικό «κόστος» και να υποβαθμίσει τα δικαιώματα και παροχές για να μπορέσει να διατηρήσει την κερδοφορία του και να «ανταπεξέλθει» στον σκληρό ανταγωνισμό.
Ο καπιταλισμός σε αυτή του την προσπάθεια έχει ένα «συγκριτικό πλεονέκτημα» για να επιτύχει αυτό το στόχο. Τις στρατιές των ανέργων, ιδιαίτερα των νέων, μέσα από τις οποίες βρίσκει φτηνό και ικανά εκπαιδευμένο προσωπικό γεγονός που του δίνει το «δικαίωμα» να αδιαφορεί για τις συνθήκες εργασίας αλλά και την διατήρηση της υγείας των εργαζομένων.
Στη χώρα μας βεβαίως το Δημόσιο Σύστημα Υγείας παρέμενε ημιτελές αφού ο τομέας της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας ουσιαστικά είχε παραχωρηθεί στο μεγαλύτερο τμήμα τους στους ιδιώτες. Αυτό εκτίνασσε τις ιδιωτικές δαπάνες υγείας στα ύψη, σε ποσοστά που δεν καταγράφονταν σε καμία χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν μάλιστα αυτό συνδυαστεί με την εκτεταμένη παραοικονομία και τον χρηματισμό που ευδοκιμούσε μέσα στο Δημόσιο Σύστημα Υγείας είναι προφανές ότι η εμπορευματοποίηση των υπηρεσιών υγείας ήταν ιδιαίτερα εκτεταμένη.
Σήμερα και τα τελευταία “οχυρά” δημόσιων δομών στην πρωτοβάθμια περίθαλψη πέφτουν ένα μετά το άλλο, αφού οι υπηρεσίες που μεταβιβάστηκαν από το ΙΚΑ στον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. βρίσκονται υπό διάλυση και σε αρκετές ουσιαστικά έχει μπει λουκέτο.
Ο στόχος για την μείωση των κρατικών δαπανών των μνημονιακών δυνάμεων με βάση και την ουσιαστική ανυπαρξία πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας επικεντρώνεται κυρίως στους παρακάτω άξονες τις νοσοκομειακές δομές και την φαρμακευτική δαπάνη.
Συγκεκριμένα προωθεί:
1. Τις Διοικητικές αναδιαρθρώσεις, τις συγχωνεύσεις και το κλείσιμο νοσοκομείων. Ήδη εξαιτίας αυτής της πολιτικής έχουμε το κλείσιμο των τριών Νοσοκομείων του ΙΚΑ, την αποδυνάμωση Νοσοκομείων όπως το Πατησιών, το Παίδων Πεντέλης κ.α. Ταυτόχρονα τα σοβαρά λειτουργικά προβλήματα που έχουν πλέον τα περισσότερα Νοσοκομεία επιχειρείται να αντιμετωπίζονται με συγχωνεύσεις κλινικών, μετακινήσεις προσωπικού, και αποδυνάμωση στην περιφέρεια των ήδη προβληματικών κέντρων υγείας. Η πολιτική αυτή βεβαίως έχει βάθος χρόνου και κανένας δεν πρέπει να ξεχνά ότι ο λεγόμενος περιφερειακός σχεδιασμός μέσω των ΠΕΣΥ στο παρελθόν και των ΥΠΕ δεν είχε σαν στόχο την κάλυψη των αναγκών αλλά κυρίως να προωθήσει συγχωνεύσεις υπηρεσιών, την «κινητικότητα» του προσωπικού και τον έλεγχο των δαπανών.
2 Τη δραματική μείωση της κρατικής χρηματοδότησης προς τον ΕΟΠΥΥ και κατ’ επέκταση και στα Νοσοκομεία σε συνδυασμό με τους μνημονιακούς προϋπολογισμούς. Η κρατική χρηματοδότηση προς τον ΕΟΠΥΥ, χρόνο με το χρόνο συνεχώς συρρικνώνεται. Ήδη τα συσσωρευμένα χρέη του ΕΟΠΥΥ προς τα Νοσοκομεία έχουν γίνει βουνό, με αποτέλεσμα αυτά να μην μπορούν να ανταποκριθούν στις λειτουργικές ανάγκες που έχουν. Την ίδια ώρα οι νέοι προϋπολογισμοί σε συνδυασμό με ένα πλήρως ασφυκτικό πλαίσιο προμηθειών τα οδηγεί να αντιμετωπίζουν τεράστιες ελλείψεις σε υλικά και να αδυνατούν να προσφέρουν τις απαραίτητες υπηρεσίες υγείας. Όλα αυτά πρέπει να συνδυαστούν με το νέο σχέδιο οργάνωσης των δημοσίων υπηρεσιών που εκτός από τα λουκέτα και τις απολύσεις προβλέπει την υπογραφή συμβολαίων μέσω των οποίων θα επιδιωχθεί η περαιτέρω συρρίκνωση των δαπανών προκειμένου να πιαστούν οι μνημονιακοί στόχοι. Δεν πρέπει βεβαίως να μας διαφεύγει ότι τα Νοσοκομεία, όπως και τα ασφαλιστικά ταμεία υπέστησαν το κούρεμα στα αποθεματικά τους προκειμένου να σωθούν οι τράπεζες και να αποπληρωθούν οι δανειστές.
3. Την συνεχή μείωση του αριθμού των εργαζομένων στα Νοσοκομεία και των μονάδων υγείας και η κάλυψη των αναγκών μέσα από διαδικασίες ανάθεσης υπηρεσιών σε ιδιώτες. Ήδη μόνο τα τελευταία χρόνια στην περίοδο των μνημονίων τα Δημόσια Νοσοκομεία “έχασαν” πάνω από το 20% των εργαζομένων που είχαν το 2009.
4. Την επιβολή εισιτηρίων “χαρατσιών” που θα θέτουν εμπόδια στις υπηρεσίες υγείας. Ταυτόχρονα η έλλειψη ασφαλιστικής κάλυψης λόγω της ανεργίας, των λουκέτων και της οικονομικής αδυναμίας από εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους και επαγγελματίες οδηγεί στον αποκλεισμό τους από τις υπηρεσίες υγείας. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να οδηγείται στον κοινωνικό καιάδα ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας.
5. Την υπαγωγή υπηρεσιών σε ιδιώτες προκειμένου το κράτος να ξεφορτωθεί το βάρος της μισθοδοσίας το οποίο θα εργάζονταν σε μόνιμες θέσεις και το κόστος να μεταφερθεί στους προϋπολογισμούς των Νοσοκομείων. Ήδη το κόστος μισθοδοσίας των Νοσοκομείων που καταβάλλεται από το κράτος έχει μειωθεί δραματικά σε ποσοστά που ξεπερνά τα 30% σε σχέση με τα ποσά που διέθετε ο κρατικός προϋπολογισμός.
6. Την μείωση της λεγόμενης φαρμακευτικής δαπάνης μέσω της μετακύλυσης ενός μεγάλου μέρους του κόστους στους ίδιους τους πολίτες. Ήδη η αρνητική λίστα φαρμάκων, η αύξηση της συμμετοχής σε ευπαθείς κατηγορίες, τα θεραπευτικά πρωτόκολλα που σχεδιάζονται με αποκλειστικό στόχο τον περιορισμό των παροχών είναι το οι μηχανισμοί που οδηγούν ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού να μην έχει πρόσβαση ακόμα και στη φαρμακευτική περίθαλψη.
7. Την πλήρη αποδιάρθρωση των δομών που απευθύνονται στις ευπαθείς ομάδες αλλά και τον περιορισμό των παροχών προς αυτές, είτε μέσω επιδομάτων είτε μέσου των εμποδίων στην πρόσβαση στις προνοιακές υπηρεσίες. Οι δομές και οι υπηρεσίες προς άτομα με αναπηρία δέχτηκαν όλη την προηγούμενη περίοδο σημαντικά χτυπήματα ενώ στην περίοδο του μνημονίου οι λειτουργίες τους τείνουν να εκμηδενιστούν. Η ίδια πολιτική ακολουθείται απέναντι στους ψυχικά πάσχοντες, τους ηλικιωμένους αλλά και άλλες ευπαθείς ομάδες, κυρίως εξαιτίας της υποχρηματοδότησης αλλά και της υποστελέχωσης. Οι ομάδες αυτές μένουν χωρίς έστω και τις ελάχιστες παροχές, σε συνθήκες πλήρους κοινωνικού αποκλεισμού, φτώχειας και εξαθλίωσης.
Οι επιλογές αυτές οδηγούν σε ανθρωπιστική καταστροφή και ρίχνουν στο περιθώριο ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας που αδυνατεί να πληρώσει από την τσέπη του για να έχει πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας.
Μπροστά σε αυτή την κατάσταση πρώτο καθήκον του εργατικού κινήματος είναι να αγωνιστεί για την διάσωση των δημόσιων δομών υγείας την εξασφάλιση πόρων για τη σωτηρία του Δημόσιου Συστήματος Υγείας και την άρση κάθε αποκλεισμού που θέτει εμπόδια στην πρόσβαση των πολιτών.
Ταυτόχρονα το εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα πρέπει να προβάλει ένα εναλλακτικό σχέδιο που θα ξεπερνά τις σημερινές μνημονιακές πολιτικές και θα μπορεί να υλοποιηθεί σε ένα εντελώς πολιτικό περιβάλλον.
Κεντρικά σημεία αυτού του εναλλακτικού προγράμματος πρέπει να είναι:
Η ανάπτυξη ενός Καθολικού Δημόσιου Συστήματος Υγείας με Δωρεάν υπηρεσίες για όλους, χωρίς επιβαρύνσεις, «συμμετοχές» και χαράτσια.
Η κατάργηση της επιχειρηματικής δράσης σε όλους τους τομείς της υγείας.
Η πλήρης χρηματοδότηση της Υγείας από το Κράτος, που έχει την ευθύνη για την πολιτική υγείας.
Η συγκρότηση ολοκληρωμένου δικτύου Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και μετανοσηλευτικής αποκατάστασης, ως βασικού πυλώνα του νέου πραγματικά δημόσιου συστήματος υγείας
Η αναβάθμιση της νοσοκομειακής περίθαλψης και η άρση των αποκλεισμών.
Ειδικές πολιτικές, μέτρα και δομές για τις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού
Ο κοινωνικός έλεγχος μέσω της δημοκρατικής συμμετοχής, στη λήψη των αποφάσεων, των εργαζομένων και των αποδεκτών των υπηρεσιών υγείας.
-Σταθερές εργασιακές σχέσεις για τους εργαζόμενους στο Δημόσιο Σύστημα Υγείας, με αξιοπρεπείς αμοιβές και δυνατότητα για επιστημονική και επαγγελματική εξέλιξη
– Εισήγηση από την Ημερίδα «Το Δημόσιο Σύστημα Υγείας στη μέγγενη των μνημονίων» που διοργάνωσε το Ενωτικό Ψηφοδέλτιο Ριζοσπαστικής Αριστεράς στην ΠΟΕΔΗΝ στις 18 Μάιου στο Αμφιθέατρο του Νοσοκομείου ΕΛΠΙΣ
