της Σύνταξης
Ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, Γιάννης Στουρνάρας, σε πρόσφατες δηλώσεις του, φαίνεται να ανησυχεί για τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος και παρουσιάζει το δημογραφικό ως τη βασική αιτία των μελλοντικών προβλημάτων των συντάξεων. Ωστόσο, αποφεύγει σκόπιμα να αναφερθεί σε ορισμένες από τις κύριες αιτίες που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της σημερινής κατάστασης, τις οποίες ο ίδιος έχει διαχρονικά υποστηρίξει στο πλαίσιο της νεοφιλελεύθερης οικονομικής πολιτικής.
Δεν αναφέρεται στη μακροχρόνια αφαίμαξη των αποθεματικών των ασφαλιστικών ταμείων, στις δεκαετίες κατά τις οποίες τα κεφάλαιά τους χρησιμοποιούνταν χωρίς ουσιαστικές αποδόσεις, στις απώλειες από το Χρηματιστήριο, στο PSI που αφαίρεσε δισεκατομμύρια ευρώ από την περιουσία της κοινωνικής ασφάλισης, ούτε στις επιλογές που μετέφεραν το κόστος των οικονομικών κρίσεων στους ασφαλισμένους και τους συνταξιούχους.
Παράλληλα, υποβαθμίζεται η σημασία της εισφοροδιαφυγής, της ανασφάλιστης εργασίας και της διαδοχικής μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών των επιχειρήσεων – παράγοντες και πολιτικές που περιόρισαν σημαντικούς πόρους του ασφαλιστικού συστήματος. Όταν τα έσοδα μειώνονται, είναι εύκολο να παρουσιάζεται ως μονόδρομος η περικοπή παροχών ή η αλλαγή του χαρακτήρα της κοινωνικής ασφάλισης.
Ακόμη, το δημογραφικό παρουσιάζεται ως σχεδόν φυσική εξέλιξη, αποκομμένη από τις οικονομικές πολιτικές που εφαρμόστηκαν τα τελευταία χρόνια. Οι χαμηλοί μισθοί και η εργασιακή ανασφάλεια, που οδήγησαν στη μετανάστευση εκατοντάδων χιλιάδων νέων εργαζομένων στο εξωτερικό και στη δυσκολία δημιουργίας οικογένειας, σχετίζονται άμεσα με το πρόβλημα. Όταν ένας νέος εργαζόμενος αμείβεται με μισθούς που δεν του επιτρέπουν να σχεδιάσει τη ζωή του, το πρόβλημα δεν είναι μόνο δημογραφικό, αλλά βαθιά κοινωνικό και οικονομικό.
Παρ’ όλα αυτά, η λύση που προτείνει ο κ. Στουρνάρας είναι η ενίσχυση του δεύτερου και τρίτου πυλώνα ασφάλισης. Πρόκειται για στρατηγική που μεταφέρει σταδιακά το βάρος από το δημόσιο αναδιανεμητικό σύστημα σε κεφαλαιοποιητικά σχήματα και περιορίζει τον ρόλο της κρατικής ευθύνης στη χρηματοδότηση των συντάξεων. Έτσι, η σύνταξη παύει σταδιακά να αποτελεί πρωτίστως κοινωνικά εγγυημένο δικαίωμα και συνδέεται όλο και περισσότερο με ατομικούς λογαριασμούς, επενδυτικές αποδόσεις και τους κινδύνους των αγορών.
Σε αυτό το μοντέλο, το επενδυτικό ρίσκο μεταφέρεται από το κράτος και την κοινωνία στον ίδιο τον ασφαλισμένο. Οι μελλοντικές παροχές εξαρτώνται όλο και περισσότερο από τις αποδόσεις των επενδύσεων και όλο και λιγότερο από σαφή δημόσια εγγύηση. Η διεθνής εμπειρία έχει δείξει ότι οι χρηματοπιστωτικές κρίσεις και οι καταρρεύσεις των αγορών μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντικές απώλειες συνταξιοδοτικών αποθεματικών, μεταφέροντας τελικά το κόστος στους ασφαλισμένους.
Πίσω από την προώθηση του δεύτερου και τρίτου πυλώνα δεν βρίσκεται μόνο η συζήτηση για τις συντάξεις. Τα συνταξιοδοτικά αποθεματικά αντιμετωπίζονται επίσης ως πηγή χρηματοδότησης επιχειρηματικών επενδύσεων και νέων προτεραιοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης των αμυντικών δαπανών. Έτσι, οι εισφορές των εργαζομένων μετατρέπονται σταδιακά σε κεφάλαια που τροφοδοτούν τις αγορές, μετακυλίοντας τους κινδύνους των επενδυτικών επιλογών στους ίδιους.
Γι’ αυτό, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πώς θα χρηματοδοτηθούν οι συντάξεις στο μέλλον, αλλά αν η κοινωνική ασφάλιση θα παραμείνει θεσμός κοινωνικής αλληλεγγύης, αναδιανομής και οι συντάξεις θα είναι εγγυημένες από το κράτος ή αν θα αποτελούν ατομική επενδυτική υπόθεση.
Σε αυτή τη συζήτηση, ο κ. Στουρνάρας δεν λειτουργεί ως ουδέτερος παρατηρητής, αλλά συχνά ως προπομπός αντεργατικών πολιτικών επιλογών. Πολιτικές που προωθούν τη μείωση της κρατικής ευθύνης, τον περιορισμό της δημόσιας χρηματοδότησης, τη διοχέτευση μεγαλύτερου μέρους των συνταξιοδοτικών αποθεματικών στις αγορές για τη χρηματοδότηση επενδύσεων και τη μεταφορά του συνταξιοδοτικού κινδύνου στους εργαζόμενους.
- Αναδημοσίευση από την ιστοσελίδα workersnews.gr
